Upotreba Faksimila

Slepa lica se u svakodnevnom životu i poslovanju suočavaju sa ozbiljnim problemima, kršenjima i ograničenjima ljudskih prava i sloboda, povredama ličnog dostojanstva i mentalnog integriteta, ugrožavanja privatnosti jer primera radi banke, smatrajući ih nepismenima, prilikom otvaranja kreditnih kartica i odobravanja kredita zahtevaju od njih postavljanje punomoćnika i to ne samo u pogledu potpisivanja menice već i prilikom podnošenja zahteva u samim bankama. U tom smislu se protiv više banaka pred sudovima u Republici Srbiji vode prekršajni i parnični postupci. Stupanje na snagu Zakona o dopunama Zakona o sprečavanju diskriminacije osoba sa invaliditetom („Sl. glasnik RS“, broj 13/16), označava početak kraja ovakve samovolje subjekata poslovanja ali i neupućene administracije jer se kršenja imperativnih zakonskih normi od 27.februara 2016.godine prekršajno kažnjavaju, dakle, jednako kao i vozači koji upravljaju vozilom pod dejstvom alkohola. Organi javne vlasti dužni su da u postupcima pred tim organima, pored potpisivanja isprava na način uređen posebnim propisom, osobi sa invaliditetom koja ima trajne posledice telesnog ili senzornog oštećenja ili bolesti omoguće potpisivanje isprava uz pomoć pečata koji sadrži podatke o ličnom identitetu ili uz pomoć pečata sa ugraviranim potpisom (član 34. stav 2.). Organ javne vlasti" označava državni organ, organ teritorijalne autonomije, organ lokalne samouprave, organizaciju kojoj je povereno vršenje javnih ovlašćenja, kao i pravno lice koje osniva ili finansira u celini, odnosno u pretežnom delu, Republika, teritorijalna autonomija ili lokalna samouprava. To konkretno znači da slepo lice u postupcima pred Sudom, Ministarstvom, Pokrajinskim sekretarijatom, Gradskom ili Opštinskom upravom, Fondom PIO ili Fondom zdravstvenog osiguranja apsolutno ravnopravno može koristiti faksimil kao da se potpisuje hemijskom olovkom. Međutim, isprave koje predstavljaju formu ugovora ili nekog drugog pravnog posla, potpisuju se u skladu sa propisima koji uređuju overu potpisa i potvrđivanje isprave (član 34. stav 3.). Ipak, kada bi Javni beležnik u skladu sa ovom odredbom zahtevao da se slepo lice potpiše rukoznakom na ugovoru umesto faksimilom, on bi postupio suprotno Konvenciji o pravima osoba sa invaliditetom koja je, prema izričitoj ustavnoj odredbi, viši pravni akt u odnosu na nacionalni zakon i neposredno se primenjuje. Pravna i fizička lica (privredna sruštva, banke, osiguranja) dužna su da osobi sa invaliditetom koja ima trajne posledice telesnog ili senzornog oštećenja ili bolesti omoguće korišćenje usluga potpisivanjem, kada je to potrebno, uz pomoć pečata koji sadrži podatke o ličnom identitetu ili uz pomoć pečata sa ugraviranim potpisom. Odbijanje da omogući korišćenje usluga potpisivanjem uz pomoć pečata koji sadrži podatke o ličnom identitetu ili uz pomoć pečata sa ugraviranim potpisom osobi sa invaliditetom koja ima trajne posledice telesnog ili senzornog oštećenja ili bolesti prekršajno se kažnjava novčanom kaznom od 10.000 do 100.000 dinara kada je u pitanju pravno lice, odnosno od 5.000 do 50.000 dinara kada je reč o odgovornom licu u pravnom licu i fizičkom licu (član 52a). Dakle, slepo lice kome banka prilikom podnošenja zahteva za odobravanje kredita ili otvaranje kreditne kartice zatraži da postavi punomoćnika ili propiše kao obavezan uslov prisustvo dva svedoka prilikom otvaranja tekućeg računa ili podizanja novca, ovlašćeno je da kao oštećeno podnese zahtev za pokretanje prekršajnog postupka protiv banke kao pravnog lica pred Prekršajnim sudom prema njenom sedištu ali i odgovornih lica, a to su, po samom zakonu, članovi izvršnih odbora banaka. Naravno da paralelno može podneti i tužbu i pokrenuti parnični postupak zbog diskriminacije. Zanimljivo je da zakonodavac nije propisao prekršajno kažnjavanje organa javne vlasti i odgovornih lica u njima u slučaju da prekrše zakonsku obavezu prihvatanja potpisa faksimilom. No to nikako ne znači da nisu prekršajno odgovorni prema odredbama Zakona o sprečavanju diskriminacije osoba sa invaliditetom i Zakona o zabrani diskriminacije.